ข้อมูลนโยบายสู่การลงมือทำ · ทุนทางธรรมชาติ
แผน 14 กับบัญชีทุนทางธรรมชาติ: ธุรกิจท่องเที่ยวเริ่มอะไรได้ก่อน
ในเวทีรับฟังความคิดเห็นต่อร่างแผน 14 มีการหยิบยกบัญชีทุนทางธรรมชาติขึ้นมาเป็นเครื่องมือประเมินคุณค่าทรัพยากรก่อนตัดสินใจเชิงนโยบาย หน้านี้อธิบายว่าเรื่องนี้หมายถึงอะไรสำหรับการท่องเที่ยว และธุรกิจทำอะไรได้อย่างรับผิดชอบตั้งแต่ตอนนี้ โดยไม่กล่าวอ้างเกินจริง
เนื้อหานี้เป็นบทวิเคราะห์อิสระของ Regenera Thailand เพื่อการนำไปใช้จริง ไม่ใช่สรุปอย่างเป็นทางการของ สศช. ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย และไม่ได้หมายความว่าได้รับการแต่งตั้ง รับรอง หรือเป็นพันธมิตรกับหน่วยงานใดที่อ้างถึง
สัญญาณเชิงนโยบาย
ความเห็นจากเวทีรับฟัง
เวทีภาคเอกชนของ สศช. เสนอให้ใช้เครื่องมือเศรษฐศาสตร์ เช่น บัญชีทุนทางธรรมชาติ ประเมินมูลค่าทรัพยากรก่อนตัดสินใจเชิงนโยบาย โดยเฉพาะทรัพยากรน้ำ ทั้งนี้เป็นความเห็นประกอบ ยังไม่ใช่นโยบายที่ประกาศใช้
ทำไมสำคัญกับการท่องเที่ยว
หากการตัดสินใจของภาครัฐเริ่มให้คุณค่ากับน้ำ ชายฝั่ง และระบบนิเวศอย่างชัดเจนขึ้น สินทรัพย์ท่องเที่ยวที่พึ่งพาสิ่งเหล่านี้ก็จะถูกมองเห็นในการวางแผนมากขึ้น
บัญชีทุนทางธรรมชาติคืออะไร และไม่ใช่อะไร
เป็นกรอบเชิงสถิติ
บัญชีระบบนิเวศของ UN SEEA จัดระเบียบข้อมูลขอบเขต สภาพ และบริการของระบบนิเวศให้สอดคล้องกับบัญชีประชาชาติ ผู้ใช้หลักคือรัฐบาลและหน่วยงานสถิติ
คุณค่ามีหลายมิติ
งานด้านทุนทางธรรมชาติของธนาคารโลกมองธรรมชาติเป็นสินทรัพย์ทางเศรษฐกิจ ซึ่งคุณค่าที่มากกว่าราคาตลาดช่วยประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบายและการลงทุนได้
ไม่ใช่ “คะแนนธรรมชาติ” ของบริษัท
โรงแรมไม่สามารถจัดทำบัญชีทุนทางธรรมชาติระดับประเทศได้ และคะแนนเดียวก็ไม่สะท้อนการพึ่งพาเฉพาะพื้นที่ งานระดับองค์กรควรเรียกว่าการประเมินการพึ่งพาและผลกระทบ เว้นแต่ใช้วิธีการของผู้เชี่ยวชาญที่มีคุณสมบัติ
กรอบสากลสำหรับภาคธุรกิจ
เป้าหมายที่ 14 ของ GBF
บูรณาการคุณค่าความหลากหลายทางชีวภาพเข้าสู่นโยบาย กฎระเบียบ การวางแผน และการตัดสินใจในทุกระดับและทุกภาคส่วน
เป้าหมายที่ 15 ของ GBF
สนับสนุนให้ธุรกิจ โดยเฉพาะบริษัทขนาดใหญ่ บริษัทข้ามชาติ และสถาบันการเงิน ติดตาม ประเมิน และเปิดเผยความเสี่ยง การพึ่งพา และผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพอย่างโปร่งใส
TNFD
ข้อเสนอแนะโดยสมัครใจเพื่อระบุและเปิดเผยการพึ่งพา ผลกระทบ ความเสี่ยง และโอกาส (DIRO) ช่วยการตัดสินใจและการเปิดเผยข้อมูล แต่ไม่ได้รับรองใคร
การท่องเที่ยวพึ่งพาธรรมชาติ
ธนาคารโลกมองการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติเป็นภาคเศรษฐกิจที่ผูกกับพื้นที่คุ้มครองและระบบนิเวศ ส่วน WEF ประเมินว่ากว่าครึ่งของ GDP โลกพึ่งพาธรรมชาติในระดับปานกลางถึงสูง
สิ่งที่โรงแรม DMC หรือแหล่งท่องเที่ยวทำได้ตอนนี้
- 01
ระบุจุดที่ธุรกิจสัมผัสกับธรรมชาติ
ตรงไหนที่การดำเนินงาน แขก และห่วงโซ่อุปทานเกี่ยวข้องกับน้ำ ชายฝั่ง ปะการัง ป่า หรือที่ดิน
- 02
ระบุการพึ่งพาและผลกระทบ
เราพึ่งพาอะไร และเพิ่มแรงกดดันหรือประโยชน์อย่างไร
- 03
ระบุช่องว่างของหลักฐาน
มีข้อมูลอะไรอยู่แล้ว ใครถือไว้ และขาดอะไร
- 04
เลือกการลงมือหนึ่งเรื่องที่มีขอบเขตชัด
เชื่อมกับการพึ่งพาที่สำคัญ และมีผู้รับผิดชอบชัดเจน
- 05
กำหนดตัวชี้วัดก่อนเริ่ม
ผลผลิต ผลลัพธ์ระยะต้น และสถานะของหลักฐาน
- 06
ใช้ผู้เชี่ยวชาญเมื่อจำเป็น
การสำรวจนิเวศวิทยา การศึกษาด้านน้ำ การประเมินมูลค่าอย่างเป็นทางการ หรือการรับรองความถูกต้อง ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญอิสระที่มีคุณสมบัติ
ป้องกันการฟอกเขียว: สิ่งที่ไม่ควรกล่าวอ้าง
กิจกรรมไม่ใช่ผลลัพธ์
การเก็บขยะชายหาดหรือปลูกต้นไม้คือกิจกรรม โดยลำพังยังไม่ได้แสดงว่าสภาพระบบนิเวศดีขึ้น
อย่าใช้ “nature positive” เป็นสถานะ
Nature positive เป็นเป้าหมายระดับโลก การอ้างสำหรับโรงแรมหนึ่งแห่งต้องมีข้อมูลฐาน การเปลี่ยนแปลงที่วัดได้ และควรผ่านการทวนสอบอิสระ
ระบุสถานะของหลักฐาน
บอกให้ชัดว่าผลลัพธ์อยู่ในขั้นวางแผน สังเกตได้ วัดได้ หรือทวนสอบอิสระแล้ว และไม่ยกระดับสถานะโดยไม่มีหลักฐาน
คำถามที่พบบ่อย
Natural Capital Accounting คืออะไร
คือการจัดระเบียบข้อมูลเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและบริการที่ให้ ให้สอดคล้องกับบัญชีเศรษฐกิจ ในระดับสากลใช้กรอบบัญชีระบบนิเวศ UN SEEA เป็นอ้างอิงทางสถิติ ซึ่งส่วนใหญ่ใช้โดยภาครัฐ
TNFD คือการรับรองหรือไม่
ไม่ใช่ TNFD เป็นข้อเสนอแนะโดยสมัครใจสำหรับการประเมินและเปิดเผยการพึ่งพา ผลกระทบ ความเสี่ยง และโอกาสที่เกี่ยวกับธรรมชาติ ไม่ได้ตรวจสอบหรือรับรององค์กร
โรงแรมอ้างว่าเป็น nature positive ได้หรือไม่
ทำได้เมื่อมีข้อมูลฐาน การเปลี่ยนแปลงที่วัดได้ และหลักฐานที่น่าเชื่อถือ ซึ่งควรผ่านการทวนสอบอิสระ องค์กรส่วนใหญ่ควรสื่อสารการลงมือและสถานะของหลักฐาน มากกว่าการอ้างผลลัพธ์
บทวิเคราะห์แผน 14 ที่เกี่ยวข้อง
แผน 14 กับการท่องเที่ยว — หน้าหลัก
กรอบเวลา เสาหลัก สัญญาณต่อการท่องเที่ยว และกระแสโลกเบื้องหลัง
ความพร้อมของธุรกิจท่องเที่ยว
เช็กลิสต์เพื่อการตัดสินใจสำหรับโรงแรม DMC และไมซ์
แหล่งท่องเที่ยวและภูเก็ต
ทำไมผลลัพธ์ระดับพื้นที่ต้องอาศัยการบริหารที่เชื่อมโยงกัน
ผลลัพธ์ ตัวชี้วัด และมรดกของโครงการ
จากการนับกิจกรรม สู่หลักฐานของการเปลี่ยนแปลง
ความพร้อมต่อแผน 14
การทำงานร่วมแบบกำหนดขอบเขต เพื่อแปลงสัญญาณนโยบายเป็นแผน 90 วัน
เริ่มจากการพึ่งพาที่สำคัญจริง
เราช่วยองค์กรท่องเที่ยวทำแผนที่การพึ่งพาธรรมชาติ จัดระเบียบหลักฐาน และตัดสินใจว่าจะเริ่มอะไรก่อน พร้อมดึงผู้เชี่ยวชาญที่มีคุณสมบัติเข้ามาเมื่องานต้องการ
แหล่งอ้างอิงและสถานะข้อมูล
เราอ้างอิงแหล่งข้อมูลต้นทางโดยตรง และระบุว่าแหล่งใดเป็นกรอบอย่างเป็นทางการ ข่าวประกาศทางการ หรือเป็นเพียงความเห็นจากเวทีรับฟังที่ยังไม่ใช่นโยบายฉบับสุดท้าย
ทบทวนล่าสุด: 4 ตุลาคม 2569
- NESDC Plan 14 platform — เวทีรับฟังความคิดเห็นภาคเอกชนต่อร่างกรอบแผน 14 (29 พ.ค. 2569): 5 เสาหลัก ตัวชี้วัดเชิงผลลัพธ์ และบัญชีทุนทางธรรมชาติ
ความเห็นจากเวทีรับฟัง — ยังไม่ใช่นโยบายฉบับสุดท้าย
https://14thplan.nesdc.go.th/index.php/private-sector/ - United Nations SEEA — บทนำบัญชีระบบนิเวศ
กรอบสากล (โดยสมัครใจ / เชิงสถิติ)
https://seea.un.org/en/Introduction-to-Ecosystem-Accounting - United Nations SEEA — ระเบียบวิธีบัญชีระบบนิเวศ SEEA
กรอบสากล (โดยสมัครใจ / เชิงสถิติ)
https://seea.un.org/en/methodology/ecosystem-accounting - World Bank — ทุนทางธรรมชาติ
ข้อมูลบริบท / งานวิจัยอ้างอิง
https://www.worldbank.org/ext/en/topic/environment/natural-capital - Convention on Biological Diversity (CBD) — กรอบงานความหลากหลายทางชีวภาพคุนหมิง-มอนทรีออล — เป้าหมาย (รวมเป้าหมายที่ 14)
กรอบสากล (โดยสมัครใจ / เชิงสถิติ)
https://www.cbd.int/gbf/targets - Convention on Biological Diversity (CBD) — เป้าหมายที่ 15 — การประเมินและเปิดเผยข้อมูลของภาคธุรกิจ
กรอบสากล (โดยสมัครใจ / เชิงสถิติ)
https://www.cbd.int/gbf/targets/15 - Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) — ภาพรวม TNFD
กรอบสากล (โดยสมัครใจ / เชิงสถิติ)
https://tnfd.global/ - TNFD — ข้อเสนอแนะ TNFD — การพึ่งพา ผลกระทบ ความเสี่ยง และโอกาส
กรอบสากล (โดยสมัครใจ / เชิงสถิติ)
https://tnfd.global/recommendations/ - World Bank — การท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ
ข้อมูลบริบท / งานวิจัยอ้างอิง
https://www.worldbank.org/en/brief/2025/09/23/nature-based-tourism - World Economic Forum — Nature Risk Rising (2563) — การสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจที่พึ่งพาธรรมชาติ
ข้อมูลบริบท / งานวิจัยอ้างอิง
https://www.weforum.org/publications/new-nature-economy-report-series/nature-risk-rising/
Regenera Thailand เป็นแบรนด์ของ Regenera (Thailand) Co., Ltd.