SROI กับ CSR: ควรใช้เมื่อไร และเมื่อไรไม่จำเป็น

Social Return on Investment คือวิธีอธิบายคุณค่าที่เกิดขึ้นเทียบกับทรัพยากรที่ลงไป มักแสดงเป็นอัตราส่วน โดยระบุผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผลลัพธ์ เลือกตัวแทนมูลค่าทางการเงินสำหรับสิ่งที่ไม่มีราคาตลาด และปรับลดส่วนที่จะเกิดขึ้นอยู่แล้ว

ประเทศไทยมีแนวทาง SROI ของภาครัฐเผยแพร่สาธารณะ และมีเอกสารทางวิชาการและหน่วยงานนวัตกรรมที่กล่าวถึงการประเมินมูลค่าผลกระทบ จึงเป็นวิธีที่มีที่มา ไม่ใช่ศัพท์การตลาด

เมื่อโครงการมีขนาดใหญ่พอที่ต้นทุนการวิเคราะห์สมเหตุสมผล เมื่อดำเนินการมานานพอจนมีผลลัพธ์จริง เมื่อคณะกรรมการหรือฝ่ายการเงินต้องการตัวเลขเปรียบเทียบเพื่อจัดสรรงบประมาณ เมื่อต้องเปรียบเทียบทางเลือกหลายโครงการบนฐานเดียวกัน หรือเมื่อผู้ให้ทุนกำหนดไว้

กิจกรรมหนึ่งวัน โครงการนำร่องครั้งแรก หรือโครงการที่ไม่มีเส้นฐาน มักไม่คุ้มที่จะแปลงเป็นอัตราส่วนเชิงการเงิน ในกรณีเหล่านี้ ตัวชี้วัดจำนวนน้อยที่นิยามชัดพร้อมระบุสถานะหลักฐาน ให้ข้อมูลมากกว่า ใช้งบน้อยกว่า และตีความผิดได้ยากกว่า

ไม่มีกฎว่าโครงการ CSR ที่จริงจังต้องมีตัวเลข SROI การเร่งทำก่อนเวลาคือทางลัดไปสู่ตัวเลขที่ดูมั่นใจบนข้อมูลตั้งต้นที่อ่อน

การเลือกตัวแทนมูลค่า อัตราส่วนเปลี่ยนได้มากตามตัวแทนที่เลือก จึงต้องเปิดเผย ไม่ใช่ซ่อนไว้ การระบุการมีส่วน การอ้างผลทั้งหมดเป็นของบริษัททั้งที่ชุมชน หน่วยงานรัฐ และผู้เกี่ยวข้องอื่นมีส่วนด้วย เป็นการกล่าวเกินจริงที่พบบ่อยที่สุด ส่วนที่เกิดขึ้นอยู่แล้ว ต้องหักออกอย่างซื่อตรง

การนำไปใช้ประชาสัมพันธ์ ตัวเลขที่คำนวณเพื่อการจัดสรรภายในแล้วถูกนำไปพาดหัว คือจุดที่การวิเคราะห์ที่สมเหตุสมผลกลายเป็นความเสี่ยงด้านการฟอกเขียว ถ้าตัวเลขออกสู่สาธารณะ สมมติฐานต้องออกไปด้วย

การให้ความเชื่อมั่นต่อ SROI อย่างเป็นทางการและการประเมินโดยอิสระอาจต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง Regenera สร้างสถาปัตยกรรมหลักฐานที่การประเมินในภายหลังต้องพึ่งพา ทั้งการระบุปัญหา เสียงท้องถิ่น เส้นฐาน ตัวชี้วัด การติดตามผล และการบันทึกสถานะหลักฐาน และประสานผู้เชี่ยวชาญที่มีคุณสมบัติได้เมื่อจำเป็น

Regenera ไม่ทำหน้าที่เป็นผู้ทวนสอบอิสระหรือผู้ให้ความเชื่อมั่นสำหรับงานที่ตนเองออกแบบหรือดำเนินการ